Xung quanh lý luận về giảm phát


Trong suốt thời gian năm ngoái, các ngân hàng trung tâm, các nhà kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp và cả các chính trị gia đã đưa ra những cảnh báo về hiện tượng giảm phát trong nền kinh tế.

Khi giá cả các mặt hàng đồng loạt giảm xuống, theo nhận định của các nhà kinh tế, rất có thể chúng ta sẽ phải đối diện với một cuộc khủng hoảng theo kiểu những năm 1930. Có lẽ biện pháp duy nhất là in ấn tiền tệ một cách ồ ạt.

Nhưng điều mà các nhà kinh tế học hiện đại quan tâm là vai trò của lý thuyết giảm phát với nền kinh tế. Họ khẳng định “giảm phát” không hề làm tổn hại nền kinh tế.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, nền kinh tế vẫn thực hiện tốt những chức năng của nó, kể cả khi ở trong hiện tượng giảm phát. Và giảm phát cũng không làm ảnh hưởng đến quá trình phục hồi lại của nền kinh tế. Nhìn lại những bằng chứng xác thực trong lịch sửcho thấy nền kinh tế vận hành cùng giảm phát có thể là một đường lối đúng đắn cho nền kinh tế các nước phụ thuộc nhiều vào các khoản vốn vay.

Phát biểu hồi đầu năm nay, Bộ trưởng Bộ tài chính Anh – ông Alistair Darling đã đề cập đến việc Ngân hàng trung ương Anh cần phải có những biện pháp đối diện với nguy cơ giá các mặt hàng giảm mạnh.

Cũng đồng tình với những cảnh báo ấy, trong cuộc phỏng vấn hồi đầu tháng 8 này, Chủ tịch Ngân hàng trung tâm Châu Âu - ông Jean-Claude Trichet đã khẳng định: “chúng tôi rất coi trọng việc đẩy lùi nguy cơ rủi ro từ giảm phát”. Những quan điểm tương tự cũng được đưa ra bởi các nhà kinh tế hàng đầu trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là chính họ lại không hề chậm chễ trong việc đầu tư những đồng tiền mới “đúc” của mình vào cái mà họ gọi là nguy cơ rủi ro ấy. Trong thời gian qua, Ngân hàng trung ương Anh đã bắt đầu đưa ra chương trình “nới lỏng tiền tệ”, đồng thời họ in thêm một lượng tiền mới để nhằm ngăn chặn mối đe doạ “giảm phát”. Vấn đề đáng quan tâm là những diễn biến của giảm phát không nằm trong sự sắp đặt của họ. Và rồi giảm phát cũng đã xảy ra.

Giá giảm đồng loạt

Chỉ tính riêng trong khu vực Châu Âu, giá các mặt hàng đã giảm 0,7% trong tháng 7 so với cùng kỳ năm ngoái, theo thống kê của Văn phòng Liên Minh Châu Âu. Ở Đức, nền kinh tế được xem là mạnh nhất Châu Âu hiện nay, giá các mặt hàng tiêu dùng tính trên một năm đã giảm trong tháng 7. Đây là lần đầu tiên trong suốt 22 năm qua, kinh tế Đức phải đối diện với nguy cơ giảm phát. Giá bán buôn tại Đức cũng giảm tới 11% trong thời gian qua.

Như vậy, liệu những giảm phát ở khu vực sử dụng đồng tiền chung euro có đang đứng sau những rủi ro cho nền kinh tế? Câu trả lời là không hẳn như vậy. Các nhà kinh tế cho rằng chính giảm phát đang đưa nền kinh tế thế giới ra khỏi khủng hoảng. Tuần trước, những con số thống kê mới nhất đã chỉ ra Đức và Pháp đang kéo nền kinh tế khu vực ra khỏi suy thoái. Cả 2 nền kinh tế này đã ghi nhận mức tăng trưởng 0,3% trong quý 2, sau khi nền kinh tế suy thoái trong suốt 4 quý liền.

Không có nhiều tín hiệu về sự nguy hiểm của giảm phát tới nền kinh tế thế giới.

Nền kinh tế quyền lực nhất

Trong lịch sử, nền kinh tế thế giới đã trải qua nhiều năm giảm phát. Tuy nhiên trải qua giai đoạn ấy, kinh tế Anh nổi lên như một nền kinh tế mạnh mẽ nhất trên thế giới. Nền kinh tế nước này chỉ có những dấu hiệu suy thoái khi có lạm phát. Ngược lại, giảm phát đã không hề ảnh hưởng tới cuộc Cách mạng công nghiệp Anh - một trong những sự sáng tạo vĩ đại nhất trong lĩnh vực kinh tế mà lịch sử từng chứng kiến.

Cũng theo xu hướng nghiên cứu ấy, đề tài nghiên cứu năm 2004 được thực hiện bởi Ngân hàng Dự trữ Liên bang của Minneapolis đã phân tích số liệu về giảm phát ở 17 quốc gia trong suốt 100 năm. Họ chỉ ra cuộc đại khủng hoảng những năm 1930 đúng là có liên hệ với hiện tượng giá các mặt hàng giảm trong thời kỳ này. Tuy nhiên mối liên hệ ấy lại chưa được phát hiện trong bất kỳ một giai đoạn nào khác. Vì vậy, các chuyên gia phân tích đi đến kết luận: “không có bằng chứng xác thực nào để chứng minh giảm phát là nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế”.

Trên thực tế, chúng ta vẫn luôn giữ quan điểm là giảm phát sẽ ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, bởi vì nó làm cho người tiêu dùng không mua sắm nữa - họ cho rằng giá các mặt hàng sẽ còn tiếp tục giảm. Nhưng những quan điểm ấy là không có căn cứ khoa học.

Tác dụng từ 2 đòn bẩy

Mọi người đều biết rằng giá cả của một chiếc máy tính hay máy nghe nhạc iPod sẽ giảm trong 6 tháng cuối năm nay, cùng với sự tăng lên của chất lượng. Và người tiêu dùng có xu hướng muốn sở hữu ngay những mặt hàng ấy. Nắm được hai đòn bẩy trong tâm lý tiêu dùng của khách hàng, hàng loạt các nhà kinh doanh dưới hình thức cửa hàng đã nhập kho một lượng lớn các dòng máy tính và máy nghe nhạc.

Đây là tình trạng chung cho ngành công nghiệp điện tử hiện nay, và một khi giảm phát đã trở nên quen thuộc trên thị trường này, nó sẽ sớm lan ra các thị trường các ngành công nghiệp khác.

Theo nhận định của các nhà kinh tế, giảm phát có thể gây tổn hại đến lợi ích của một số nhóm người đặc biệt trong xã hội, thường là nhóm những người có quyền lực. Cụ thể là giảm phát gây khó khăn cho các nhà lãnh đạo cấp cao nhất. Trong môi trường của lạm phát, các nhà lãnh đạo dễ dàng tăng lợi nhuận hơn. Họ chỉ cần tăng giá sản phẩm lên một tỷ lệ nhỏ và thực hiện việc cắt giảm tiền lương cùng các chế độ của người lao động.

Riêng với ngành ngân hàng, ngành kinh tế được đánh giá là dựa trên lạm phát để có mức cho vay cao và ổn định, cũng gặp trở ngại khi có hiện tượng giảm phát. Tương tự, giảm phát cũng là điều mà Chính phủ không mong muốn, vì nó không giúp Chính phủ thu hẹp giá trị thực tế các khoản vay của mình.

Mặt khác, giảm phát mang đến lợi ích cho các nhà tiết kiệm, họ thu lợi nhuận chỉ bằng việc đưa vào tài khoản số tiền rảnh rỗi của mình. Đồng thời, giảm phát cũng mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, khi giá các mặt hàng đều giảm. Đối với người lao động, giảm phát dường như cũng là một tin tốt lành, bởi vì nhờ nó mà họ giữ được giá trị của số tiền lương ngay cả khi giá cảm giảm.

Nhìn chung, sẽ có những người được và mất - đó là 2 mặt tất yếu của bất cứ qua trình phát triển kinh tế nào. Nhưng điều đáng nói là người chịu thiệt hại từ giảm phát là những người đầy quyền lực, còn những người được lợi lại ở một vị trí đối ngược. Có thể đó là lý do mà các nhà kinh tế thường không nhắc đến những lợi ích của giảm phát, mà chỉ chú trọng những mặt tiêu cực và rủi ro của nó.

Không có bất cứ thảm hoạ nào đến từ giảm phát. Thậm chí, đó có thể là mục tiêu mà nền kinh tế hướng đến để cân bằng khuynh hướng tiêu dùng và tiết kiệm, cũng như hạn chế việc vay vốn của Chính phủ và hệ thống ngân hàng.


Nguồn: http://vfinance.vn/


Link gốc: http://vfinance.vn/m33/sm33/e207/kin..._giam_phat.htm